Cumhurbaşkanı Kararı ile acele kamulaştırma yolu açıldı
Resmi Gazete (Türkiye) aracılığıyla yayımlanan 11977 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 154 kV (Kulu TM-Cihanbeyli TM)-Tosyalı Şeker GES TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı Projesi kapsamındaki bazı taşınmazları ilgilendiriyor. Karara göre, bağlantı anlaşması uyarınca tesis edilecek hattın ekli haritada gösterilen güzergahlarına isabet eden taşınmazlar, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılacak. Karar, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine dayanıyor ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasını taşıyor.
Direk yerleri mülkiyet, hat altı irtifak yoluyla alınacak
Kararın en belirgin yönü, kamulaştırmanın iki ayrı hukuki yöntemle yapılacak olması. Enerji hattının direklerinin oturacağı noktalarda taşınmazın mülkiyeti TEİAŞ'a geçecek. İletkenlerin havadaki salınım alanını ifade eden iletken salınım gabarisi için ise mülkiyet değil, irtifak hakkı kurulacak. Yani hattın geçtiği arazilerin tamamı satın alınmayacak. Direk tabanı alanları kamulaştırılırken, hattın altında kalan ve iletkenlerin salınım payını oluşturan alanlarda arazi sahibinin mülkiyeti sürecek, ancak bu alan üzerinde enerji iletimi lehine bir hak tesis edilecek.
Hangi ada ve parsellerin kapsandığı karar metninde değil, ekli haritada gösteriliyor. Karar metninde taşınmaz sayısı, parsel listesi veya kamulaştırma bedeline ilişkin bir bilgi yer almıyor.
Girdi-çıktı bağlantısı ne anlama geliyor
Projenin adındaki Girdi-Çıktı ifadesi, enerji iletim sistemlerinde kullanılan bir bağlantı biçimini anlatıyor. Bu yöntemde yeni bir trafo merkezi, mevcut iki trafo merkezi arasındaki hattın üzerine bağlanır. Hat yeni merkeze girer ve oradan çıkar. Böylece mevcut hat korunur, yeni tesis de şebekeye dahil edilir. Burada hattın bir ucunda Kulu TM, diğer ucunda Cihanbeyli TM bulunuyor, bağlanacak tesis ise Tosyalı Şeker GES TM olarak adlandırılıyor. TM kısaltması trafo merkezini, GES ise güneş enerji santralini ifade ediyor.
Acele kamulaştırma süreci nasıl işler
Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi, Cumhurbaşkanı kararıyla acele kamulaştırma yapılmasına imkan veriyor. Olağan kamulaştırmada idare, önce bedel tespiti ve pazarlık aşamalarını yürütür, anlaşma sağlanamazsa mahkemeye gider. Acele kamulaştırmada ise idare, mahkemece bedel tespiti yapıldıktan ve bu bedel malikin adına bankaya yatırıldıktan sonra taşınmaza el koyabilir. Mülkiyet ve bedele ilişkin uyuşmazlıklar ise sonrasında dava yoluyla sürdürülebilir. Bu yöntem genellikle gecikmesi istenmeyen kamu yatırımlarında tercih ediliyor.
Uygulamada taşınmaz maliklerine tebligat yapılır, mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle bedeli belirler, ardından TEİAŞ saha çalışmalarına başlayabilir. Direk temelleri, iletken çekimi ve montaj işleri bu aşamadan sonra gündeme gelir.
Bölge için olası etkiler
Hat güzergahında yer alan arazi sahipleri için karar, taşınmazlarının kullanım koşullarını değiştirebilir. Direk yerlerinde mülkiyet devri olacağı için bu noktalar tarıma veya başka bir kullanıma kapanır. İrtifak hakkı kurulan alanlarda ise yapılaşma ve yüksek bitki örtüsü gibi konularda kısıtlamalar gündeme gelebilir. Bu kısıtlamaların kapsamı, ilgili mevzuat ve tesis edilen irtifak hakkının şartlarıyla belirlenir. Öte yandan yeni bir bağlantı hattı, bölgedeki iletim şebekesinin kapasitesini ve güneş enerjisi tesisinin sisteme bağlanma imkanını güçlendirebilir.
Taşınmaz sahiplerinin izlemesi gerekenler
Güzergah üzerinde taşınmazı olan kişilerin, kararın ekli haritasını incelemesi ve parselinin kapsamda olup olmadığını TEİAŞ ile tapu müdürlüğünden öğrenmesi gerekiyor. Mahkemeden gelecek tebligatlar, bedel tespiti ve itiraz süreleri açısından önem taşıyor. Hak kaybı yaşamamak için bu süreler dikkatle takip edilmeli, gerekirse hukuki destek alınmalı. Çalışma takvimi ve işin başlangıç tarihi karar metninde yer almıyor, bu bilgiler için TEİAŞ'ın resmi duyurularının izlenmesi gerekiyor.
Kaynak: Resmî Gazete